Zelfstandigenwet: je verzekeringen kunnen straks meetellen. Zo ben je er nu al klaar voor.

Je kent het misschien: een opdrachtgever die twijfelt of hij je wel mag inhuren. Of een contract van zes pagina's om vooral niet op een werknemer te lijken. Sinds de Belastingdienst vanaf 1 januari 2025 weer handhaaft op schijnzelfstandigheid, is die twijfel voor veel zzp'ers dagelijkse kost.

De Zelfstandigenwet moet daar een einde aan maken. Een eerste versie kwam in 2025 van enkele Kamerfracties. Het kabinet heeft dat voorstel nu aangepast. Minister Aartsen van Werk en Participatie zette het conceptwetsvoorstel op 1 oktober 2026 open voor reacties. Tot en met 29 oktober 2026 kan iedereen meepraten. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028.

In dit artikel lees je wat er in het voorstel staat, wat het voor jou betekent en wat je nu al kunt doen. Goed om te weten vooraf: het is een concept. Details kunnen nog veranderen.

Waarom nu al? 2028 klinkt ver weg. Maar gaat de wet op 1 januari 2028 in, dan telt je werk van 2027 al mee voor de eis van drie opdrachtgevers. En wie zijn risico's nu regelt, staat er straks gewoon klaar voor.

Wat is de Zelfstandigenwet?

De Zelfstandigenwet legt vast wanneer er in ieder geval geen sprake is van een arbeidsovereenkomst. Voldoe je aan twee toetsen, dan zit je in een zogenoemde veilige haven: dan staat vast dat je als zelfstandige werkt.

Die twee toetsen zijn:

• De zelfstandigentoets. Die kijkt naar jou als ondernemer, los van een specifieke opdracht.

• De werkrelatietoets. Die kijkt naar de opdracht zelf: hoe werk je samen met deze opdrachtgever?

Voldoe je niet aan een van beide? Dan ben je niet automatisch werknemer. Dan gelden gewoon de regels van nu, waarbij een rechter of de Belastingdienst naar alle omstandigheden samen kijkt. Je hebt dan alleen niet de extra zekerheid van de veilige haven.

Wat er niet verandert

• De wet verandert niets aan je fiscale positie. Of je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting, blijft een aparte beoordeling.

• Werknemers houden dezelfde bescherming. Het doel is niet om meer of minder zzp'ers te maken, maar om duidelijkheid te geven.

Wat telt, is hoe je echt werkt. Een mooi contract helpt niet als de praktijk anders is.

Bron: concept-memorie van toelichting en wettekst, ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

De zelfstandigentoets: drie eisen aan jou als ondernemer

De zelfstandigentoets kijkt naar hoe je als ondernemer in het leven staat. Je moet aan alle drie de eisen voldoen.

1. Minimaal drie opdrachtgevers

In het vorige kalenderjaar en het lopende jaar samen heb je voor minstens drie opdrachtgevers gewerkt. Een paar dingen om te weten:

• Het moeten volwaardige opdrachten zijn. Werk je eigenlijk alleen voor één klant en doe je er twee hele kleine klussen bij, alleen om aan drie te komen? Dan telt dat volgens het kabinet niet. Een harde grens voor wat klein is, noemt het voorstel niet.

• Opdrachtgevers in het buitenland tellen ook mee.

• Werk je via een bemiddelingsplatform en sluit je zelf het contract met de klant? Dan telt elke klant als opdrachtgever. Werk je voor het bureau zelf bij verschillende klanten? Dan telt dat als één opdrachtgever.

Ben je net gestart? Dan hoef je niet eerst een heel jaar te werken. Je telt alle opdrachtgevers van vorig kalenderjaar en dit kalenderjaar bij elkaar op. Zodra je in die periode voor drie verschillende opdrachtgevers hebt gewerkt, voldoe je aan de voorwaarde. Ben je in maart gestart en heb je in juni je derde opdrachtgever? Dan voldoe je vanaf juni.

2. Een minimumbedrag aan voorzieningen voor je risico's

Je besteedt een vast minimumbedrag aan voorzieningen tegen de risico's van ondernemen. Denk aan een arbeidsongeschiktheidsverzekering, pensioen of een aansprakelijkheidsverzekering. Hoe hoog dat bedrag wordt, staat nog niet vast. Daarover lees je hieronder meer.

3. Je basis op orde

Het kabinet denkt aan deze kenmerken. De definitieve lijst volgt in een algemene maatregel van bestuur.

• Een inschrijving bij de KVK (of een vergelijkbaar buitenlands handelsregister)

• Een actief btw-identificatienummer

• Een zakelijke rekening, of een aparte privérekening die je vooral zakelijk gebruikt

• Je stuurt zelf facturen (of laat dat op jouw naam doen)

• Je hanteert een betalingstermijn voor je klanten

• Je betaalt zelf je leveranciers en bent aanspreekbaar als je te laat betaalt

Voorwaarde 2 uitgelicht: hoe je verzekeringen kunnen meetellen

Voor het eerst staat in de wet dat het regelen van je risico's bij zelfstandig werken hoort. Het kabinet zegt het in de toelichting zonder omwegen: vrijheid gaat hand in hand met verantwoordelijkheid.

De logica is simpel. Een werknemer is via zijn werkgever verzekerd bij ziekte, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid. Vaak bouwt hij ook pensioen op. Jij regelt dat als ondernemer zelf. Wie dat doet, laat zien dat hij echt voor zichzelf werkt.

Welke voorzieningen tellen mee in het conceptvoorstel?

Je bent vrij om te kiezen waar je het minimumbedrag (dat moet wordt vastgesteld) aan besteedt. In het concept noemt het kabinet:

• Een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) voor langdurige uitval

• Een voorziening voor de eerste twee jaar ziekte, zoals een schenkkring, een verzekering voor de eerste periode of de vrijwillige ziektewetverzekering van UWV

• Een pensioenvoorziening in de tweede of derde pijler, zoals lijfrente. Sparen of beleggen op eigen houtje telt niet mee.

• Een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB)

• Een beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV)

• Een bedrijfsschadeverzekering

• Een zakelijke rechtsbijstandverzekering

Je hoeft dus niet alles af te sluiten. Het gaat om het totaalbedrag dat je besteedt.

Hoeveel moet je besteden?

Dat weten we nog niet. Het kabinet noemt in het concept nog geen bedrag en vraagt in de consultatie om voorstellen. Wel staat vast dat het één bedrag voor iedereen wordt, dat elk jaar meegroeit met het minimumloon. Zodra het bedrag bekend is, werken we dit artikel bij.

Wat kosten deze verzekeringen bij Insify?

Zo kun je alvast rekenen. Drie van de voorzieningen uit het concept kun je bij Insify regelen:

*Gebaseerd op een 37-jarige met een fysiek licht beroep, een geïndexeerde uitkering van € 1.000 per maand en een wachttijd van 3 maanden, inclusief 20% korting in het eerste jaar. Jouw premie hangt onder meer af van je beroep, leeftijd, verzekerd bedrag en wachttijd. **Jouw premie hangt onder meer af van je beroep, jaaromzet en verzekerd bedrag. Hoe zit het met de AOV?

Het kabinet wil voor de AOV aansluiten bij de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp'ers (Baz). Die gaat naar verwachting niet voor 1 januari 2030 in. Tot die tijd wil het kabinet aansluiten bij de voorwaarden voor een private AOV waarmee je je straks kunt laten vrijstellen (de opt-out). Volgens de toelichting gaat het dan om een verzekering die:

• periodiek uitkeert;

• uitkeert na een wachttijd van maximaal twee jaar;

• uitkeert als je door ziekte of een beperking het minimumloon niet meer kunt verdienen.

De precieze eisen komen nog in een algemene maatregel van bestuur. De AOV van Insify voldoet aan de voorwaarden voor de geplande AOV-plicht. De verzekering keert maandelijks een vast bedrag uit, al vanaf 25% arbeidsongeschiktheid. Daarmee sluit hij aan op de criteria hierboven. Of hij straks officieel meetelt voor de Zelfstandigenwet, hangt af van de definitieve regels.

Heb je je AOV ergens anders? Kijk dan of die voldoet aan de opt-out-voorwaarden van de Baz.

Aansprakelijkheid telt twee keer

Een aansprakelijkheidsverzekering helpt niet alleen bij de zelfstandigentoets. In de werkrelatietoets, die we hierna uitleggen, noemt de toelichting zo'n verzekering ook als aanwijzing dat je zelf het risico draagt voor schade die je veroorzaakt. Werk je bij klanten op locatie, dan past een AVB. Geef je advies, ontwerp je of bouw je software? Dan ligt een BAV meer voor de hand.

Het minimum is geen advies

Het kabinet zegt het zelf: het minimumbedrag laat zien dat je iets geregeld hebt, maar dekt je risico's niet per se. Kijk daarom vooral naar wat jij nodig hebt. Wat gebeurt er met je inkomen als je een jaar niet kunt werken? En wat als een klant jou aansprakelijk stelt voor een fout? Begin met die vragen, niet met de wet.

De werkrelatietoets: vier eisen aan de opdracht

De werkrelatietoets kijkt per opdracht of je echt vrij en zelfstandig werkt. Ook hier moet je aan alle vier de eisen voldoen.

• Jullie willen allebei geen dienstverband. Dat staat in je overeenkomst van opdracht, maar het moet ook blijken uit hoe jullie samenwerken.

• Jij bepaalt hoe je het werk doet. Je opdrachtgever mag zeggen wat het resultaat moet zijn, niet hoe je daar komt. Het voorbeeld uit de toelichting: een opdrachtgever kiest de kleur van de muur, de schilder kiest zijn roller.

• Jij bepaalt waar en wanneer je werkt. Tenzij de opdracht dat zelf vastlegt. Een gebouw renoveer je op de bouwplaats en een optreden op een festival heeft een vast tijdstip. Verplicht elke dinsdag op kantoor zitten zonder dat de opdracht dat nodig heeft, past hier niet bij.

• Je werkt voor eigen rekening en risico. Je kunt profiteren als het goed gaat en je draagt de gevolgen als het tegenzit.

Dat laatste punt verdient extra aandacht. Volgens dezelfde flitspeiling voldoet nu maar zo'n 40% van de opdrachten aan dit criterium. Het is daarmee de grootste drempel in de hele wet.

Wat betekent eigen rekening en risico?

Het voorstel noemt twee kanten:

• De lusten. Je hebt een prikkel om slimmer of sneller te werken. Bijvoorbeeld doordat je een vaste prijs voor een resultaat afspreekt. Puur betaald worden per gewerkt uur, zonder concreet resultaat, voldoet niet.

• De lasten. Je loopt echt financieel risico. Bijvoorbeeld als je schade veroorzaakt bij een klant, als een klus meer tijd kost dan gepland, of als je werk niet goed is en je klant daarom minder betaalt.

Die lasten moeten reëel zijn, niet alleen op papier. Betaalt je opdrachtgever uit goodwill toch de schade die jij veroorzaakte? Dan voldoe je volgens de toelichting niet aan dit criterium.

Wat staat nog open?

Het voorstel is een concept. Een paar belangrijke punten liggen nog niet vast:

• Het minimumbedrag. Het kabinet vraagt in de consultatie zelf om input over de hoogte. Het bedrag moet hoog genoeg zijn om serieus over je risico's na te denken, maar haalbaar voor wie parttime onderneemt.

• De precieze lijst met voorzieningen en basiskenmerken. Die volgt in een algemene maatregel van bestuur.

• Hoe je bewijst dat je voldoet. Het kabinet werkt aan een vrijwillige verklaring die bijvoorbeeld je boekhouder of accountant kan afgeven. Zo hoef je niet bij elke opdrachtgever je hele administratie te laten zien.

• Sectoren met strenge regels. In de zorg, kinderopvang en beveiliging bepaalt de wet vaak al veel over hoe het werk moet. Hoe de werkrelatietoets daar uitpakt, is nog een open vraag in de consultatie.

Wat kun je nu al doen?

Je hoeft niet op 2028 te wachten. De meeste stappen zijn gewoon verstandig ondernemen, ook zonder nieuwe wet.

• Check je basis. KVK, btw-nummer, zakelijke rekening, eigen facturen met een betalingstermijn. Vijf minuten werk als het goed zit.

• Tel je opdrachtgevers. Zit je al lang bij één grote klant? Kijk of er ruimte is voor een of twee andere opdrachten ernaast.

• Kijk naar je opdrachten. Spreek waar het kan een resultaat af in plaats van alleen een uurtarief. Leg vast dat jij bepaalt hoe, waar en wanneer je werkt, en doe dat ook echt zo.

• Breng je risico's in kaart. Wat als je langere tijd niet kunt werken? Wat als je schade veroorzaakt bij een klant? Regel wat bij jou past. Wat de verzekeringen bij Insify kosten, zie je in de tabel hierboven.

Praat mee. Tot en met 29 oktober 2026 kun je reageren op de internetconsultatie. Het kabinet wil juist van zzp'ers horen of de regels werken in de praktijk.

Waar begin je?

Heb je nog niets geregeld? Begin dan bij je inkomen. Een AOV is de voorziening die zowel bij de verplichte AOV (Baz) als in het concept van de Zelfstandigenwet terugkomt. Werk je bij klanten op locatie of geef je advies? Regel dan ook je aansprakelijkheid. Die speelt in het concept bij beide toetsen een rol.

• Bereken je AOV-premie met de Insify SmartGuide

• Bereken je premie voor een AVB of BAV

Wil je weten welke andere regels de afgelopen tijd veranderden? Lees dan ook ons overzicht van de nieuwe wetgeving voor zzp'ers.